منافات دارد ؛ ولى قائلِ « الا اللَّه » در هر صورت راه « لا إله » را پيموده كه به چنان اثباتى در توحيد خدا رسيده است . و اگر چه تمامى عقايد و اعمال مؤمن ، نقشى از « لا إله الا اللَّه » دارد ، ولى نقش و نقشه‌ى والايش در « نماز » نمودار است ، كه جهت سلبى « لا الهِ » آن ، يعنى « إنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الفَحشاء وَالْمُنكَر » « 1 » بدين معنى است كه نمازِ خداخواهِ خداراهِ خدابين ، از گناهان تجاوزگر و بزرگ ، و از ساير گناهان باز مىدارد ، و جهت ايجابى آن « اقِمِ الصَّلاةَ لِذِكري » « 2 » است كه : « نماز را براى ياد من به پا دار . » « نماز » به تعداد اسماء حسناى الهى ، 99 بار در قرآن ياد شده ، و چنان كه « وَلِلَّهِ الأَسماءُ الحُسنى » « 3 » معانى و اوصاف ذاتى و فعلى ربوبيت را بيان‌گر است ، اسماى حسناى « نماز » نيز بيان‌گر بندگى شايسته براى خداست . « اقامه‌ى صلاة » كه در قرآن با واژه‌هاى گوناگون آمده ، بيان‌گر به پا داشتن اين فريضه‌ى ممتاز الهى است و نه تنها به جا آوردنش ، كه از نظر ظاهر و باطن ، كميت و كيفيّت ، وقت ، شرايط ، اجزاء ، و مقدماتش ، بايستى به ميزان بيان شريعت بر پا گردد . به پا داشتن نماز در حدود امكان بايستى انجام گردد و هيچ عذر و بيمارى ، جز آن‌چه گذشت ، كيفيتش را به كلّى تغيير نمىدهد ، مگر در صورتى كه واجبى مهم‌تر پيش آيد كه در آن حال به اندازه‌ى رفع ضرورت و عسر ، تنها از چگونگى واجبات نماز - نه ركعات آن - كاسته مىشود . و بالأخره اين اصل قرآنى و روايتى ، با بديهيّات عقلى ، علمى و تجربىِ تمامى بشريت هماهنگ است كه هميشه واجب مهم‌تر يا بر

--> ( 1 ) - / 29 : 45 ( 2 ) - / 20 : 14 ( 3 ) - / 7 : 180